top of page

Gizlilik Sözleşmesi Üzerine Kısa Bir İnceleme



Globalleşen dünya ve artan iş hacmiyle beraber rekabet de artmıştır. Artan rekabetin doğal bir sonucu olarak girilen başta ticari ve iş olmak üzere her türlü hukuki ilişki, gizlilik ihtiyacını da beraberinde getirmiştir. İşbu makale ile gizlilik sözleşmesi, kapsamı ve dikkat edilmesi gereken noktalar açıklanacaktır.


1. Gizli Bilgi Nedir?


Gizli bilgi; kısaca, “Birden fazla taraf arasında sözlü, yazılı, elektronik ve/veya başka yollarla açıklanan bilgi”dir. Bu bilgi; hukuki, finansal, ticari, işçi-işveren bilgisi, çalışma politikası vb. her türlü husus olabilir. Gizli bilgi, doğası gereği çok kapsamlı olabilecekken (örneğin ARGE araştırmalarında elde edilen verinin elde edilme şekli, işlenişi ve oluşturulan raporlar), tek bir bilgi ( örneğin bir kimyasal formül) de olabilir. Burada, bilginin gizli olma niteliği, sözleşme konusu işle doğrudan bağlantılı olup genel geçer tek bir tanıma indirgenmesi mümkün değildir. Gizlilik, hukuki ilişkide ana sözleşmede düzenlenebileceği gibi ayrı bir gizlilik sözleşmesi ile de koruma altına alınabilir.


2. Gizlilik Sözleşmesi Nedir?


Gizlilik sözleşmesi, temelde; tarafların, gizli bilginin kapsamının ve istisnasının, tarafların bu hususta yükümlülüklerinin ve açıklanma halinde olası yasal yaptırımların düzenlendiği bir ayrı ama tamamlayıcı sözleşmedir. Gizlilik sözleşmesinin kurucu unsuru “gizli bilgi”dir. Bu sebeple, gizli bilgi tanımı özenle yapılmalı, gereksiz ifadelere yer verilmemelidir. Önemle belirtilmelidir ki, gizlilik sözleşmeleri matbu sözleşmeler olmayıp sözleşme serbestisi kapsamında serbestçe hazırlanabileceğinden net ifade ve sınırlarla bir sözleşme hazırlanması tüm tarafların yararına olacaktır.


2.1. Gizli Bilginin istisnaları


Her iş ilişkisine göre değişiklik gösterebilecek gizli bilginin, genel geçer denebilecek şekilde istisnaları mevcuttur. Buna göre, aşağıdakilerle sınırlı olmamak üzere ancak bu durumlardan birinin varlığında artık bilgi, “gizli” olma özelliğini yitirir ve dolayısıyla sözleşmeyle bağlayıcı hale gelmez. İstisnai haller tarafların taleplerine göre de şekillenebilir.[1]


a) İfşa edildiği sırada kamuoyu tarafından hâlihazırda bilinen bilgiler,

b) Sözleşme şartlarının ihlali olmaksızın ve/veya ilgili tarafça kusurlu bir eylemde bulunulmaksızın ilerideki bir tarihte kamuoyuna mal olan bilgiler,

c) Yürürlükte olan kanun ya da düzenlemeler ya da verilmiş olan bir mahkeme kararı, idari emir gereğince açıklanması gereken bilgiler,

d) Tarafların rızası ile açıklanabilir olan bilgiler

e) Gizlilik yükümlülüğü olmadan 3. Kişiden elde edilen bilgiler


2.2. Tarafların Yükümlülükleri


Temel düzenleme, tarafların gizli bilgiyi koruyacağı ve ifşa olmaması için üst düzey özen ve koruma göstereceğidir. Taraflar, bu hususun ne şekilde olacağını detaylı düzenleyebileceği gibi herhangi bir düzenleme de öngörmeyebilirler. Özellikle şirketlerde yapılan genel bir uygulama olarak; ticari ilişki kapsamında olan gizli bilgiyi tarafların çalışanlarının da koruyacağı ve hiçbir şekilde ifşa etmeyeceği üzerinedir. Harici olarak, tarafların yükümlülüğe ilişkin talepleri sözleşmede ayrıca detaylandırılabilir. Bununla birlikte, gizli bilginin ifşa edilmesi halinde yasal sorumluluk kapsamı, cezai şart vb. hususlar da oldukça önem teşkil etmekte olup mutlaka sözleşmede düzenlenmesi gerekmektedir.


3. Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar


Gizlilik Sözleşmesi’nin ayrı ancak tamamlayıcı bir sözleşme olduğundan bahsetmiştik. Her hususun ayrı bir sözleşme konusu olması beklenemeyeceğinden, sözleşme kapsamının genişletilerek gizlilik harici hususlara da yer verilmesi şeklinde durumlarla da karşılaşılabilmektedir. Aşağıdaki durumlarla sınırlı olmamak üzere, en yaygın üç düzenlemeye aşağıda yer verilmiştir. Önemle belirtilmelidir ki, bu hususlar genelde sözleşmenin içerisine gizlenmiş biçimde olabileceğinden dikkatli bir inceleme süreci önerilmektedir.


3.1. Referans Yasağı


Sözleşme hazırlanırken “gizli bilgi” tanımının net yapılması gerekliliğinden bahsedilmişti. Referans yasağı, gizli bilgi ve sözleşme kapsamının genişleterek, sadece sözleşme konusu işin değil taraflar arasında oluşmuş ve/veya oluşabilecek tüm hizmet ve/veya iş ilişkisini de kapsam altına alır.


3.2. Rekabet Yasağı


Genelde işçi-işveren sözleşmelerinde ortaya çıkan bu husus, işin görülmesi esnasında öğrenilen gizli bilginin sadece ileride kullanılabilmesini değil; yasal yükümlülük altında kalan kişinin faaliyet gerçekleştirememesine de sebebiyet verebilmektedir.


3.3. Münhasırlık


Özellikle geliştirilen bir ürün ve/veya sağlanan bir hizmet durumunda ortaya çıkan münhasırlıkta; sözleşme konusu iş ve/veya hizmetin sözleşme süresince sadece tek bir tarafa özgülenmesi düzenlenebilir. Bu halde, münhasır hizmeti veren taraf, üçüncü kişilerden gelen talebi karşılayamayacağı için mağduriyete uğraması olasıdır.


4. Değerlendirme ve Sonuç


Sözleşme hukukunun bir parçası olan gizlilik sözleşmeleri, sadece ilgili iş/hizmet süresince değil; sonrasında da özellikle olası bir uyuşmazlık durumunda gizlilik sözleşmesinin yorumlanması büyük önem taşımaktadır. Yine, sözleşme kapsamına göre başta kişisel veriler olmak üzere veri akışı da söz konusu olabileceğinden çok yönlü ele alınmalıdır. Bu sebeple, herhangi bir mağduriyetten kaçınmak adına mutlaka profesyonel yardım alınması gerekmektedir. 13.09.2022


Av. B. Beril KARAMAN

[1] Verilen örneklemeler bilgi amaçlı olup bağlayıcı değildir.

Son Yazılar

Hepsini Gör

Noterlere Taşınmaz Satış Yetkisi Verildi.

11 Ocak 2023 tarihli ve 32070 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanıp yürürlüğe giren "Noterler Tarafından Düzenlenen Taşınmaz Satış Sözleşmelerine Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" ("Yönetme

Comments


bottom of page